Otomatik Start-Stop Sistemine Sahip Araçlar Özel Yağlar Gerektirir mi?

Araçlardaki otomatik start-stop sistemleri, motor yağı üzerinde çok daha yüksek talepler oluşturur. Motor içindeki bileşenlerin yağlanması ve soğutulmasının kısa süreli duruşlarla sürekli kesintiye uğraması, yüksek performans gereksinimlerini karşılayan kaliteli yağları zorunlu kılar. Bu özel gereksinimlerin neler olduğunu, neden ortaya çıktıklarını ve gerçekten özel yağlayıcıların gerekip gerekmediğini açıklıyoruz.

Start-stop sistemlerinin avantajları ve dezavantajları
Start-stop sistemleri motorun rölantide çalışma süresini azaltır. Özellikle şehir içi trafikte ve trafik sıkışıklığında bu durum yakıt tüketimini ve buna bağlı olarak CO₂ emisyonlarını düşürür.

Ancak bu teknolojinin dezavantajları da vardır ve bunların bir kısmını motor yağı telafi etmek zorundadır. Start-stop sistemlerinin dezavantajları arasında belirgin şekilde artan aşınma, ilk çalıştırma sırasında statik sürtünme, çok daha yüksek motor sıcaklıkları ve küçülme nedeniyle yağ devresinde artan tortu oluşumu yer alır.

Aşınma neden bu kadar artıyor?
Hidrodinamik yağ filmi olarak adlandırılan ince bir yağ tabakası, iki bileşeni birbirinden ayırır. Motor her durdurulup yeniden çalıştırıldığında bu yağ filmi bozulur ve iki sürtünen yüzey birbirine temas eder. Bu çalışma durumu karışık sürtünme aralığı olarak adlandırılır. Her motor bu aralıkta az ya da çok süreyle çalışır. Özellikle düşük kaliteli yağ kullanıldığında aşınma bu noktada oldukça yüksektir.

Bir diğer nokta ise motor durduktan sonra hareketli parçaların tekrar dönmeye başlaması için gereken kuvvetlerdir. Sürtünen yüzeyler arasındaki statik sürtünmeyi aşmak için, start-stop sistemi olmayan normal çalışmaya kıyasla daha yüksek kuvvetler gerekir. Bu durum tetikleyici zincirinin, marş motorunun veya akünün ömrünü kısaltabilir.

Sıcaklık neden bu kadar yükselir?
Bunu açıklamak için biraz daha detaya inmek gerekir. Küçülme, otomobil üreticileri tarafından yakıt tüketimini azaltmanın temel yöntemlerinden biri olarak görülür. Ancak bunun bir dezavantajı vardır: Daha küçük hacimden daha fazla güç elde etmek, motor ve yağ üzerinde daha yüksek ısıl yük anlamına gelir. Motor içindeki yağ miktarı da azaltılmışsa, yağın işi daha da zorlaşır. Bu motorlar genellikle turboşarjlıdır. Günümüzde yaygın olan yüksek güç yoğunluklarına ulaşmanın tek yolu da budur.

Örneğin otoyolda ilerledikten sonra trafik sıkışıklığının sonuna yaklaştığınızda start-stop sistemi motoru kapatırsa, motor yağı dolaşımı da durur. Özellikle yüksek ısıl yüke maruz kalan bileşenlerde (örneğin turboşarjda) bu durum ciddi sonuçlara yol açabilir. Motor kapatıldıktan sonra artık yağ ile soğutma olmadığı için rulmanlardaki sıcaklık yeniden yükselir. Aşırı sıcak türbin çarkı ısısını mile ve diğer bileşenlere aktarır. Bu parçalar 300°C’nin üzerindeki sıcaklıklara ulaşabilir. Bu da motor yağının karbonlaşmasına ve yağ devresinde daha fazla tortu oluşmasına yol açabilir.

Start-stop sistemleri için motor yağının gereksinim profili
Start-stop sistemli araçların gereksinimlerini karşılayan ve maksimum aşınma koruması sağlayan bir motor yağı, son derece güçlü ve dayanıklı bir yağ filmi oluşturmalıdır. Buna ek olarak, karışık sürtünme aralığında artırılmış aşınma koruması sağlayan aktif maddeler içermelidir.

Peki start-stop sistemleri artan motor yükü nedeniyle özel yağlar mı gerektirir?
Hayır, start-stop sistemine sahip motorlar için özel yağlara gerek yoktur. Böyle ürünlere ihtiyaç duyulmaz çünkü bir yağlayıcının kullanılabilirliğini belirleyen şey tek tek teknik bileşenler değil, üretici onaylarıdır. Araç üreticileri motor yağı onaylarında yağın sahip olması gereken özellikleri açıkça belirtir. Otomatik start-stop sisteminin etkileri ve gereksinimleri de geliştirme sürecinde zaten dikkate alınır. LIQUI MOLY motor yağlarının formülasyonları, en modern yağ standartlarının gerekliliklerini önemli ölçüde aşar. Bu yağlar mümkün olan en yüksek yağ filmi stabilitesini sağlar ve özel aşınma koruma teknolojisi sayesinde en zorlu koşullarda bile uzun ve düşük aşınmalı bir motor ömrü sunar.

Basitçe söylemek gerekirse, motor yağlarımız o kadar iyidir ki otomatik start-stop sistemine sahip motorlar için özel yağlayıcılara ihtiyaç yoktur. Bu tip modern motorların gerektirdiği yüksek talepler uzun zamandır dikkate alınmaktadır. Özellikle Top Tec ve Special Tec ürün serilerindeki yağlayıcılar ile High Tech düşük sürtünmeli yağlar ve Longtime High Tech serisi bu araçlar için oldukça uygundur. Bu yağlar, start-stop teknolojisi henüz ortaya çıkmadan önce bile bu yüksek gereksinimleri karşılayacak şekilde geliştirilmiştir.